Politie of handhaving: wie helpt bij welk probleem?

De politie is een organisatie die zorgt voor veiligheid in Nederland. De politie helpt om de wet en de openbare orde te beschermen.

De politie heeft 2 belangrijke taken:

• De wet handhaven

• Hulp geven aan mensen die dat nodig hebben

Wie geeft de politie opdracht?

De politie werkt onder de overheid. Maar als het om de openbare orde in een gemeente gaat, dan valt de politie onder de

De politie heeft verschillende rollen:

• Beschermen: dit betekent dat de politie mensen, hun vrijheid en hun spullen beschermt. Bij direct gevaar kan de politie ingrijpen.

• Begrenzen: dit betekent dat de politie gedrag stopt dat niet mag. Bijvoorbeeld geweld, ernstige overlast of criminaliteit.

• Samenwerken: dat betekent dat de politie samenwerkt met inwoners, gemeenten, bedrijven en organisaties. Samen proberen zij de veiligheid te verbeteren.

Wat doet de politie?

• De politie helpt bij gevaar, criminaliteit en strafbare feiten. Bijvoorbeeld bij geweld, diefstal, inbraak, bedreiging of een ongeluk.

• De politie helpt ook bij overtredingen en misdrijven. Denk bijvoorbeeld aan diefstal, geweld, bedreiging, burenruzies of andere vormen van criminaliteit.

• Ook helpt de politie mensen in nood. Bijvoorbeeld bij een ongeluk, gevaar op straat of een andere dringende situatie.

• De politie kan onderzoek doen. Soms kan de politie iemand aanhouden. Je kunt bij de politie ook aangifte doen als er iets strafbaars is gebeurd.

Wat mag een politieagent doen?

Een politieagent heeft speciale bevoegdheden. Dat betekent dat een politieagent sommige dingen mag doen die andere mensen niet mogen doen. Een politieagent mag bijvoorbeeld:

• je identiteitsbewijs controleren

• je tas controleren

• je staande houden

• je aanhouden

• sneller rijden in het verkeer

• rijden met zwaailicht en sirene

• in sommige situaties geweld gebruiken

• onderzoek doen in een woning met toestemming

• in sommige situaties een telefoon aftappen

• in sommige situaties iemand observeren.

Strenge regels

De politie mag deze bevoegdheden niet zomaar gebruiken. Er gelden strenge regels.

Sommige dingen mag een politieagent zelf beslissen. Bijvoorbeeld iemand staande houden of om een identiteitsbewijs vragen. Daar moet wel een goede reden voor zijn.

Zwaardere bevoegdheden mogen alleen met toestemming van de officier van justitie of de rechter-commissaris. Bijvoorbeeld:

• Een telefoon aftappen

• Iemand langere tijd observeren

• Een woning doorzoeken.

De politie moet zich altijd aan de wet houden.

Wat mag een politieagent niet doen?

Een politieagent heeft veel bevoegdheden. Maar een politieagent mag niet zomaar alles doen. De politie moet zich altijd aan de wet houden. Een politieagent mag bijvoorbeeld niet zomaar:

• om je identiteitsbewijs vragen zonder goede reden

• geweld gebruiken als dat niet nodig is

• meer geweld gebruiken dan nodig is

• je woning doorzoeken zonder toestemming

• je telefoon aftappen zonder toestemming

• je langere tijd volgen of observeren zonder toestemming

• iemand aanhouden zonder wettelijke reden

• persoonlijke informatie delen zonder goede reden

• iemand anders behandelen door afkomst, geloof, huidskleur, geslacht of mening

Ook bij geweld gelden strenge regels. De politie mag alleen geweld gebruiken als er geen andere goede oplossing is. Het geweld moet passen bij de situatie.

De politie heeft dus veel bevoegdheden, maar mag die alleen gebruiken volgens de wet.

Handhaving betekent dat de overheid controleert of mensen en organisaties zich aan de regels houden. In veel gemeenten werken handhavers op straat. Zij worden ook vaak boa’s genoemd. Boa betekent ‘buitengewoon opsporingsambtenaar’.

Handhavers letten vooral op regels in de buurt en op straat. Bijvoorbeeld bij:

• Afval

• Parkeren

• Overlast

• Vergunningen

• Regels in een park.

Als iemand een regel overtreedt, kan de handhaving ingrijpen. Soms krijgt iemand eerst een waarschuwing. Soms kan iemand ook een boete krijgen.

Ook bedrijven kunnen te maken krijgen met handhaving. Bijvoorbeeld als een bedrijf zich niet aan milieuregels houdt.

Handhaving is dus bedoeld om te zorgen dat mensen zich aan de regels houden. Zo blijft de buurt veiliger, schoner en leefbaarder.

Soorten handhavers

Er zijn verschillende soorten handhavers. Welke taken een handhaver heeft, hangt af van het werkgebied en de bevoegdheden.

Een bekende soort handhaver is de boa. Een boa mag optreden bij bepaalde overtredingen. Soms mag een boa ook een boete geven.

Er zijn ook wijkhandhavers. Zij werken in een bepaalde wijk. Ze kennen de buurt vaak goed en zijn een bekend gezicht voor bewoners en ondernemers.

Daarnaast zijn er handhavers met een speciale taak. Bijvoorbeeld handhavers die letten op parkeren, milieu, openbaar vervoer, onderwijs, zorg of werk en inkomen.

Taken van een handhaver

Een handhaver kan verschillende taken hebben. Bijvoorbeeld:

• Toezicht houden in de openbare ruimte

• Mensen aanspreken op gedrag dat niet mag

• Uitleg geven over regels

• Waarschuwingen geven

• Boetes uitschrijven

• Helpen bij overlast

• Samenwerken met de politie en de gemeente

• Toezicht houden bij evenementen.

Wat mag een handhaver doen?

Een handhaver heeft speciale bevoegdheden. Wat een handhaver precies mag doen, hangt af van zijn functie, opleiding en werkgebied. Een handhaver mag bijvoorbeeld:

• controleren of mensen zich aan de regels houden

• iemand aanspreken op gedrag dat niet mag

• iemand staande houden

• om een identiteitsbewijs vragen

• een proces-verbaal maken

• een boete uitschrijven

• in sommige situaties een verdachte aanhouden.

Sommige handhavers hebben extra bevoegdheden. Zij mogen bijvoorbeeld in bepaalde situaties fouilleren of handboeien gebruiken. Dit mag alleen onder strenge voorwaarden.

Wat mag een handhaver niet doen?

Een handhaver mag niet alles doen wat de politie mag. Wat een handhaver mag doen, hangt af van zijn functie, opleiding en werkgebied. Een handhaver mag bijvoorbeeld niet zomaar:

• een woning doorzoeken

• een telefoon aftappen

• iemand lang volgen of observeren

• bij ernstige criminaliteit zelf het hele onderzoek doen

• geweld gebruiken zonder dat dit is toegestaan

• handboeien, wapenstok of pepperspray gebruiken als hij of zij daar geen toestemming voor heeft

• optreden buiten het eigen werkgebied.

Een handhaver mag dus alleen doen wat in zijn of haar bevoegdheden staat. Deze bevoegdheden staan in een officieel document.

Een politieagent volgt een opleiding bij de Politieacademie. De politieopleiding op

• wetten toepassen

• mensen helpen in noodsituaties

• optreden bij strafbare feiten

• conflicten oplossen

• onderzoek doen

• veilig handelen in moeilijke situaties.

Er zijn ook politieopleidingen op hbo-niveau. De

Een boa volgt eerst een basisopleiding. Daarna doet de boa een examen. Tijdens de boa-opleiding leert een boa bijvoorbeeld:

• welke wetten en regels gelden

• hoe je mensen aanspreekt

• hoe je een proces-verbaal maakt

• hoe je overtredingen herkent

• wat een boa wel en niet mag doen.

Voor sommige boa’s gelden extra opleidingseisen. Dit hangt af van het werkgebied en de bevoegdheden.

Gaat het om afval, kapotte straatverlichting, overlast op straat of verkeerd parkeren? Dan kun je meestal een melding doen bij je gemeente. De gemeente kan dan bekijken of handhaving nodig is.

Is er direct gevaar? Bel dan de politie op 112. Bijvoorbeeld bij geweld, een ongeluk, brand of een misdrijf dat op dat moment gebeurt.

Is er geen spoed, maar heb je wel de politie nodig? Bel dan 0900-8844. Bijvoorbeeld als je aangifte wilt doen of iets verdachts wilt melden.

Weet je niet zeker waar je moet zijn? Kijk dan eerst of er direct gevaar is. Bij direct gevaar bel je altijd 112.

Je kunt meer lezen over veiligheid in Nederland in dit artikel.