Bron: Unsplash
Artikel

Extra informatie over de asielprocedure als je staatloos bent

Laatst gewijzigd: 18 nov 2026, 09:06

Heb je geen paspoort en ziet geen enkel land jou als zijn burger? Dan heb je geen nationaliteit en ben je staatloos. Als je asiel aanvraagt in Nederland is het belangrijk om in het screeningsformulier bij de IND in te vullen dat je staatloos bent.

Wanneer ben je staatloos en waarom is het belangrijk om dat te vertellen?

Je bent staatloos als geen enkel land jou als burger ziet. Je hebt dus geen nationaliteit van een land, ook al heb je je hele leven in een land gewoond.

Het kan zijn dat je staatloos geboren bent omdat je ouders ook staatloos zijn. En je dus nooit een paspoort hebt gehad. Het kan ook zijn dat je staatloos bent geworden. Bijvoorbeeld omdat je een paspoort hebt van een land dat niet meer bestaat. Of dat niet door Nederland en andere landen als land wordt geaccepteerd. Dit geldt bijvoorbeeld voor Palestijnen.

Weet je dat je zelf staatloos bent of denk je dat je staatloos bent? Dan is het belangrijk dat je in Nederland officieel geregistreerd wordt als staatloos. Want mensen die in Nederland officieel staatloos zijn, hebben meer rechten dan staatloze mensen die dat niet officieel zijn.

Het is daarom belangrijk dat je de

bij je aanmelding in Ter Apel of op Schiphol vertelt dat je staatloos bent of dat je dit in de Ontvangst en voorbereiding asielaanvraag (OVA) zelf invult op het
. Dat kan je later helpen om je officieel als staatloos te laten inschrijven.

Je vult zelf het screeningsformulier in of vertelt de IND dat je staatloos bent

De IND vraagt je bij je aanmelding in Ter Apel of op Schiphol om gegevens over jezelf en je asielaanvraag in te vullen op een tablet. Een van de vragen die je op dit screeningsformulier krijgt gaat over je nationaliteit of staatloosheid. Als je hier invult dat je staatloos bent, dan moet de IND dit registreren en kan het beoordelen of je staatloos bent. 

De IND kan tijdens je asielprocedure een 'evidente' procedure starten

Het is belangrijk om de IND te vertellen dat je staatloos bent. De IND kan dan kijken of je evident staatloos bent. Dat betekent overduidelijk staatloos. Vindt de IND dat dit inderdaad overduidelijk is, dan stelt de IND in je asielprocedure vast dat je staatloos bent.  

Je moet met documenten bewijzen dat je overduidelijk staatloos bent  

Als je staatloos bent, is het meestal moeilijk om met documenten te laten zien wie je bent. Toch wil de IND dat je je staatloosheid bewijst. Alleen in een van onderstaande gevallen ben je evident staatloos: 

  1. Als de overheid of rechter van een ander land heeft vastgesteld dat je staatloos bent en jij hier een origineel document van hebt.  

  2. Als je staatloos in Nederland bent geboren omdat je ouders allebei staatloos zijn en jij bijvoorbeeld een geboorteakte hebt waaruit dat blijkt.  

  3. Als je in Nederland bent geboren en je vader is staatloos. En je moeder ook staatloos is of haar nationaliteit niet aan jou kan doorgeven volgens het land waarvan zij burger is. Ook dit moet je met documenten zoals een officiële geboorteakte laten zien.   

  4. Als je in Nederland bent geboren en volgens de wet geen vader hebt omdat je vader voor jouw geboorte is overleden. Of omdat niet bekend is wie je vader is. En als je moeder staatloos is of haar nationaliteit niet kan doorgeven. 

  5. Als je alleen de nationaliteit hebt van een staat die de Nederlandse overheid niet erkent, zoals Palestina. En je hebt documenten waaruit blijkt dat geen enkel ander land jou als onderdaan beschouwt.

Lees hier meer over de asielprocedure.


Voor een verblijfsvergunning moet je bewijzen dat je gevaar loopt in het land waaruit je gevlucht bent

Staatloosheid is geen reden voor een verblijfsvergunning. Dat betekent dat je dus geen verblijfsvergunning krijgt omdat je staatloos bent. Als je asiel aanvraagt in Nederland moet je als staatloze bewijzen dat je woonde en leefde in het land waaruit je gevlucht bent. En dat je gevlucht bent omdat je gevaar liep in het land waaruit je gevlucht bent. Heb je documenten waaruit blijkt dat je gevaar liep in het land waar je woonde en daarom bent gevlucht? Bewaar deze dan ook. Ze kunnen belangrijk zijn voor je asielaanvraag. 

Wanneer kan er nog meer gekeken worden of je evident staatloos bent?

In de volgende situaties kan de de gemeente of de IND ook beoordelen of je evident staatloos bent:   

  • Bij inschrijving in de BRP 
    Je kunt de gemeente bij je inschrijving in de

    vragen om vast te stellen of je evident staatloos bent. Maar vaak verwijst de gemeente naar de rechtbank in Den Haag (zie verderop in dit artikel). Je kunt je alleen inschrijven in de BRP als je rechtmatig in Nederland bent, bijvoorbeeld als je wacht op een beslissing in je asielprocedure of als je een verblijfsvergunning hebt. Als je ingeschreven staat in de BRP mag je in Nederland werken en heb je eventueel recht op zorgtoeslag, bijstand of andere uitkeringen 

  • Als je een andere verblijfsvergunning aanvraagt 
    Je hebt een andere verblijfsvergunning aangevraagd bij de IND. Voor de beoordeling kan de IND op verzoek bekijken of je staatloos bent. 

  • Als je een document staatloosheid aanvraagt 
    Je kunt een document staatloosheid (S-document) aanvragen bij de IND als je geen recht hebt op verblijf in Nederland. Met dit S-document kun je laten zien dat je staatloos bent. 

  • Als je een reisdocument aanvraagt 
    Je kunt een reisdocument aanvragen bij de gemeente als je recht hebt op verblijf in Nederland. Met een reisdocument zoals een paspoort, identiteitskaart of visum, kun je laten zien wie je bent. En je kunt ermee reizen naar andere landen.  Als je erkend staatloos bent, kun je een vreemdelingenpaspoort aanvragen.  

  • Als je de Nederlandse nationaliteit aanvraagt 
    Heb je recht op verblijf in Nederland? Dan kun je na 3 jaar de Nederlandse nationaliteit aanvragen door

    . En dan kijkt de IND ook of je evident staatloos bent. Maar naturalisatie is duur. Het is daarom beter om eerst te zorgen dat je erkend wordt als staatloos. Bijvoorbeeld via de rechter in Den Haag. Door te naturaliseren word je Nederlander en krijg je een paspoort en een nationaliteit.


Je kunt na je asielprocedure via de rechter in Den Haag je staatsloosheid laten vaststellen

Heb je tijdens de asielprocedure niet kunnen laten zien dat je evident staatloos bent? Dan kun je na je asielprocedure een andere procedure starten. Je kunt de rechtbank in Den Haag vragen om vast te stellen dat je staatloos bent. Alleen een advocaat kan deze aanvraag voor je doen. Dit kan niet zolang je in de asielprocedure zit.  

Het maakt voor deze vaststelling niet uit of je asielaanvraag is afgewezen of goedgekeurd. Je vraagt de rechter via je advocaat om een uitspraak te doen over jouw staatloosheid. Beoordeelt de rechter dat je staatloos bent? Dan staat met die uitspraak vast dat je staatloos bent.


Heeft deze informatie je geholpen?