Bron: “DSC_0190”, Maarten, CC BY 2.0, https://www.flickr.com/photos/superchango/4567167973/in/photostream/
Artikel

Hoe wordt een gemeente in Nederland bestuurd?

Laatst gewijzigd: 31-1-2026, 09:38

Elke gemeente in Nederland heeft een eigen bestuur. In dit artikel leggen we uit wat de gemeenteraad precies doet, welke taken het college van burgemeester en wethouders heeft, en hoe deze twee bestuursorganen met elkaar samenwerken. We besteden ook aandacht aan lokale politieke partijen.

De gemeenteraad: de stem van de inwoners

is het hoogst gekozen bestuursorgaan binnen de gemeente. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen brengen inwoners hun stem uit op raadsleden. Deze raadsleden vertegenwoordigen de inwoners en bepalen de richting die de gemeente opgaat.

Het aantal raadsleden verschilt per gemeente. Grote gemeenten hebben vaak meer raadsleden dan in de kleinere gemeenten. Iedere 4 jaar kiezen inwoners direct hun vertegenwoordigers in de raad.

De taken van de gemeenteraad

De raad heeft verschillende taken. Zo stelt zij lokale regels op. Deze regels heten verordeningen en gelden alleen binnen de eigen gemeente. Daarnaast beslist de raad over beleid, keurt budgetten goed of af en bepaalt over belangrijke projecten zoals woningbouw of sociale initiatieven.

Een andere belangrijk taak van de raad is het controleren van

. Raadsleden stellen kritische vragen en voeren debatten om te kijken of het college haar werk goed uitvoert en zich aan de afspraken houdt.

In de gemeenteraad zitten vaak verschillende politieke partijen. Sommige partijen zijn landelijk actief, terwijl andere partijen specifiek gericht op lokale thema's en binnen 1 gemeente of een regio actief zijn.

Wil je meer lezen over politieke partijen in de gemeentes? Lees dan dit artikel op RefugeeHelp.

Wat doet het college van B&W?

Elke gemeente beschikt over een college van burgemeester en wethouders (B&W).

zit dit college voor en leidt vaak ook de raadsvergaderingen. In Nederland worden burgemeesters benoemd via een nationale procedure, terwijl
door de gemeenteraad worden aangewezen, meestal na de gemeenteraadsverkiezingen.

Na elke gemeenteraadsverkiezing onderhandelen partijen in de gemeenteraad om een

te vormen. Daarbij maken ze afspraken over welke plannen ze willen uitvoeren. Ze bepalen ook hoeveel wethouders er komen en uit welke partijen deze komen. Elke wethouder is verantwoordelijk voor een aantal onderwerpen, zoals wonen, zorg, jeugd of onderwijs.

Het college van B&W is verantwoordelijk voor het dagelijkse bestuur van de gemeente. Het voert raadsbesluiten uit en maakt plannen en voorstellen, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, financiën en milieu. Het college beheert ook de gemeentelijke organisatie en financiën.

Bij het nemen van besluiten moet het college niet alleen rekening houden met de gemeenteraad, maar ook met landelijke en provinciale regels. Dat betekent dat ze bijvoorbeeld bij bouwplannen of milieubeleid ook moeten voldoen aan de regels van het Rijk en de Provincie.

Hoe werken de gemeenteraad en het college samen?

De gemeenteraad en het college hebben elk hun eigen rol, maar ze werken nauw samen. De raad bepaalt de richting: wat zijn de ambities van de gemeente, en welke keuzes moeten er worden gemaakt? Het college zorgt vervolgens voor de uitvoering: hoe bereiken we die doelen, en hoe regelen we dat praktisch?

Een belangrijk aspect is de controlerende functie van de raad. Dit zorgt voor een goede balans: het college kan niet zomaar in zijn eentje beslissingen nemen. De raad houdt altijd in de gaten of alles volgens afspraak verloopt.

Dat verklaart ook waarom sommige besluiten tijd kosten. Eerst worden plannen opgesteld, daarna besproken en goedgekeurd in de raad, en pas daarna voert het college deze uit.


Heeft deze informatie je geholpen?


De informatie die je op dit platform vindt, is afkomstig van de mensenrechtenorganisatie VluchtelingenWerk Nederland, in samenwerking met haar partners.
In samenwerking met Contentful