Bron: Canva
Artikel

Lokale partijen en landelijke partijen: wat is het verschil?

Laatst gewijzigd: 29-1-2026, 14:37

Bij de gemeenteraadsverkiezingen stem je voor jouw gemeente. Maar op wie stem je eigenlijk? In dit artikel leggen we het verschil uit tussen lokale en landelijke partijen. Ook lees je hoe de gemeente samenwerkt met Den Haag en de provincie, en hoe jij zelf actief worden.

Lokale partijen: in jouw buurt

Veel mensen denken dat politiek vooral in Den Haag gebeurt. Maar in jouw gemeente worden elke dag keuzes gemaakt die je direct merkt. Denk aan woningen, veiligheid, scholen, hulp voor inwoners en wat er gebeurt in jouw buurt. Daarom is het goed om te weten welke partijen er zijn, en hoe ze werken.

Een lokale partij bestaat alleen in een gemeente. Soms bestaat zo’n partij in een paar gemeenten. Lokale partijen richten zich vooral op wat er speelt in jouw stad of dorp. Ze hebben geen landelijke afdeling en ze doen niet mee aan verkiezingen voor de

.

Lokale partijen praten vaak over concrete onderwerpen, zoals woningen in de wijk, verkeersveiligheid, afval, sport, jongeren, en voorzieningen in de buurt.

Landelijke partijen: groot netwerk, ook in jouw gemeente

Landelijke partijen doen meestal mee aan verschillende verkiezingen. Denk aan de gemeenteraadsverkiezingen, maar ook aan provinciale verkiezingen, landelijke en Europese verkiezingen.

Landelijke partijen hebben meestal een duidelijke visie en plannen voor grote onderwerpen die in heel Nederland spelen. Denk aan wonen, zorg, onderwijs, werk, veiligheid, klimaat en migratie. Ze kiezen dus ook thema’s en maken voorstellen, maar dan op landelijk niveau.

In jouw gemeente heeft een landelijke partij vaak een lokale afdeling. Dat betekent dat ze ook lokaal kandidaten hebben. Die kandidaten staan dan op de lijst voor de

. De lokale afdeling kijkt naar wat er speelt in jouw stad of dorp, en maakt daar een lokaal plan van. Dat lokale plan past meestal bij de landelijke ideeën van de partij. Zo zie je dat landelijke keuzes vaak terugkomen in de plannen van een partij in de gemeenteraad.

Wat is het belangrijkste verschil tussen lokale en landelijke partijen?

Het grootste verschil zit in de manier waarop een partij georganiseerd is. Een lokale partij werkt alleen in jouw gemeente en richt zich vooral op lokale problemen. Een landelijke partij is onderdeel van een grotere organisatie en heeft plannen voor het hele land. Daardoor kan een landelijke partij ook makkelijker samenwerken met mensen in de provincie of in Den Haag.

Toch is het belangrijk om te weten: in de gemeenteraad gaat het altijd over jouw gemeente. Dus ook een landelijke partij moet daar lokale keuzes maken.

Wat heeft jouw gemeente met Den Haag te maken?

De gemeente beslist over veel onderwerpen zelf. Maar dat betekent niet dat de gemeente alles kan bepalen. De gemeente moet zich ook houden aan regels van de landelijke overheid. Soms krijgt de gemeente een taak van politiek Den Haag en moet de gemeente die uitvoeren.

Je ziet dat bijvoorbeeld bij onderwerpen zoals werk, zorg, wonen en hulp aan inwoners. De

in Den Haag bepaalt vaak de grote lijnen en de wetten. De gemeente voert een deel daarvan uit en beslist hoe dat in de praktijk gebeurt. Daardoor kan het per gemeente verschillen hoe iets wordt geregeld.

En wat doet de provincie?

De

zit tussen de gemeente en de landelijke overheid in. De provincie gaat bijvoorbeeld over natuur, milieu, regionale wegen en het openbaar vervoer in de regio. Ook heeft de provincie invloed op plannen over ruimte en bouwen. Daarom moet een gemeente bij sommige plannen ook rekening houden met regels van de provincie.

Zo hangen de gemeente, de provincie en Den Haag met elkaar samen. Ze doen niet hetzelfde, maar ze beïnvloeden elkaar wel.

Commissielid: meedoen zonder meteen raadslid te zijn

Een commissielid helpt een partij bij het werk in de gemeenteraad. Zij lezen bijvoorbeeld plannen van de gemeente en helpen om die te begrijpen. Ze denken mee over standpunten en bereiden vergaderingen voor.

In veel gemeenten mogen commissieleden ook meepraten in commissievergaderingen. Dat zijn vergaderingen waarin plannen eerst besproken worden, voordat de gemeenteraad een besluit neemt.

Raadsleden zijn gekozen door inwoners en beslissen over plannen

Een raadslid is iemand die gekozen is door inwoners. Raadsleden zitten in de gemeenteraad en beslissen mee over belangrijke onderwerpen. Ze stemmen over plannen van de gemeente, controleren het werk van de

en
, en stellen vragen als iets niet duidelijk is.

Raadsleden praten ook met inwoners, organisaties en groepen in de stad. Zo proberen ze te begrijpen wat er leeft. Daarna nemen ze besluiten namens de inwoners.

Ook al kun je niet stemmen, heb je wel inspraak in de gemeente

Kort samengevat: lokale partijen werken alleen in jouw gemeente en richten zich op jouw buurt. Landelijke partijen hebben plannen voor heel Nederland, maar maken in de gemeenteraad ook lokale keuzes.

Wil je meedoen? Begin dan met het leren kennen van partijen en sluit je aan bij de partij die het beste bij jou past. Daarna kun je bijvoorbeeld starten als commissielid en later misschien raadslid worden.


Heeft deze informatie je geholpen?


De informatie die je op dit platform vindt, is afkomstig van de mensenrechtenorganisatie VluchtelingenWerk Nederland, in samenwerking met haar partners.
In samenwerking met Contentful