Vincent van Gogh: zijn verhaal, stijl en bekendste werken

Vincent van Gogh werd geboren in Zundert, een dorp in de provincie Noord-Brabant. Zijn vader was predikant. Het gezin wandelde vaak in de natuur. Daardoor kreeg Vincent al jong liefde voor bomen, velden, bloemen en landschappen. De natuur zou later een belangrijk onderwerp worden in zijn kunst.

Op zijn zestiende ging Vincent werken bij een kunsthandel in Den Haag. Vanaf die tijd begon hij ook brieven te schrijven aan zijn jongere broer Theo. Die brieven zijn belangrijk, omdat we daardoor veel weten over zijn leven, zijn gedachten en zijn kunst.

Vincent woonde later in verschillende steden, zoals Londen en Parijs. Hij werkte eerst in de kunsthandel, maar verloor steeds meer interesse in dat werk. Daarna probeerde hij andere beroepen. Hij werkte als onderwijzer en wilde ook predikant worden, net als zijn vader. Toch bleef kunst steeds belangrijk voor hem. Op zijn 27e besloot hij kunstenaar te worden.

Van Gogh leerde veel zelf. Hij oefende fanatiek met tekenen en schilderen. In Den Haag kreeg hij les van kunstenaar Anton Mauve. Daar leerde hij beter werken met perspectief, waterverf en olieverf. Zijn broer Theo hielp hem vaak met geld en met advies.

Vincent koos vaak gewone mensen als onderwerp. Hij wilde laten zien hoe zwaar hun leven was. Voor hem hoefde kunst niet alleen mooi te zijn. Kunst moest ook gevoel en waarheid laten zien.

In Nederland schilderde Van Gogh vooral arbeiders, mijnwerkers en landschappen. In Nuenen maakte hij veel werken over het boerenleven. Zijn kleuren waren toen vaak donker: bruin, grijs en donkergroen. Een bekend schilderij uit deze periode is De aardappeleters. Met dit werk wilde hij het harde leven van boeren laten zien.

Van Gogh kreeg in deze tijd veel kritiek. Veel mensen vonden zijn werk te donker en te ruw. Toch bleef hij ermee doorgaan. Hij vond gevoel belangrijker dan een perfecte nette schilderstijl.

In 1885 verhuisde Van Gogh naar Antwerpen. Hij bezocht musea en keek goed naar het werk van oude meesters. Ook schreef hij zich in aan de kunstacademie. Maar zijn stijl was te vrij en te krachtig voor de strenge regels van de academie.

In Antwerpen ontdekte Van Gogh ook Japanse prenten. Hij hing ze aan de muur van zijn kamer. De heldere kleuren, sterke lijnen en bijzondere uitsneden maakten veel indruk op hem. Later zag je deze invloed duidelijk terug in zijn schilderijen.

In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Parijs was op dat moment een belangrijke stad voor moderne kunst. Vincent zag er het werk van kunstenaars als Claude Monet en andere moderne schilders. Daardoor veranderde zijn stijl sterk. Zijn schilderijen werden lichter, kleurrijker en vrijer.

Hij begon te werken met korte penseelstreken en sterke kleurcontrasten. Ook bleef de Japanse kunst belangrijk voor hem. Zijn werk veranderde van donker en zwaar naar helder en levendig.

Het drukke leven in Parijs werd Van Gogh na 2 jaar te veel. Daarom reisde hij in 1888 naar Arles, in het zuiden van Frankrijk. Hij hoopte daar rust, licht en inspiratie te vinden. Hij wilde daar niet alleen schilderen, maar ook andere kunstenaars ontvangen. Zijn droom was een huis waar kunstenaars samen konden wonen en werken.

De zon, de blauwe lucht en de felle kleuren van Zuid-Frankrijk maakten veel indruk op hem. In korte tijd maakte Van Gogh veel schilderijen. Hij schilderde landschappen, bruggen, boten, bloemen en portretten. In deze periode ontstonden veel van zijn bekendste werken, zoals Zonnebloemen, De slaapkamer en Het Gele Huis.

Ook al hoopte Vincent dat meer Parijse kunstenaars naar Arles zouden komen, uiteindelijk kwam alleen Paul Gauguin bij hem wonen en werken. En die samenwerking duurde maar kort. Ze kregen al snel ruzie. Vlak voor kerst 1888 kregen ze een grote ruzie. Daarna raakte Van Gogh in de war. Tijdens een van zijn angst- of paniekaanvallen sneed hij een deel van zijn linkeroor af. Hij werd daarna naar het ziekenhuis gebracht.

Waarom hij precies zijn oor afsneed, weet niemand. Over zijn ziekte bestaan veel theorieën, maar er is geen duidelijke diagnose. Wel is zeker dat Van Gogh ook in moeilijke periodes onvermoeibaar bleef schilderen.

Van Goghs stijl veranderde sterk tijdens zijn leven. In het begin schilderde hij donker en sober. Later werd zijn werk lichter en kleurrijker. In Parijs leerde hij werken met korte penseelstreken en heldere kleuren. In Arles gebruikte hij felle kleurcontrasten, sterke lijnen en veel geel, blauw en groen. Hij gebruikte kleur niet alleen om de werkelijkheid te laten zien, maar ook om gevoel uit te drukken. Daarom zijn die zijn schilderijen zo herkenbaar.

Aan zijn zelfportretten kun je goed zien hoe zijn stijl zich door de jaren ontwikkelde. Hij oefende met kleur, licht, penseelstreken en gezichtsuitdrukkingen. Soms schilderde hij zichzelf rustig, soms juist gespannen of ernstig. Zo gebruikte hij zijn eigen gezicht om nieuwe manieren van schilderen te proberen.

Van Gogh maakte ook veel zelfportretten. Er zijn maar liefst 39 zelfportretten van hem bewaard gebleven, schilderijen en tekeningen. De meeste portretten maakte hij in Parijs. Een zelfportret was goedkoop, omdat hij dan geen model hoefde te betalen.

In 1889 liet Van Gogh zich opnemen in een inrichting in Saint-Rémy in Frankrijk. Zijn stemming en gezondheid wisselden sterk. Toch bleef hij ook daar heel productief. In ongeveer een jaar maakte hij rond de 150 schilderijen. Hij kreeg ook een extra kamer die hij als atelier kon gebruiken.

In Saint-Rémy schilderde hij onder andere irissen, olijfbomen, cipressen en De sterrennacht. Schilderen gaf hem houvast in een moeilijke periode.

In mei 1890 verhuisde Van Gogh naar Auvers-sur-Oise, vlak bij Parijs. Daar woonde hij dichter bij Theo. Toch voelde hij zich ook daar opnieuw somber en onzeker. Op 27 juli 1890 schoot hij zichzelf in de borst. Twee dagen later overleed hij, met Theo aan zijn zijde. Hij was 37 jaar.

Van Goghs leven was onrustig. Hij werkt hard, verhuist vaak, eet niet altijd goed en voelt zich soms ziek en uitgeput. Ook leeft hij vaak in armoede. Regelmatig heeft hij ruzie met de mensen om hem heen. Ook de band met zijn broer Theo is niet altijd makkelijk. Toch blijft Theo de belangrijkste persoon in zijn leven. De broers blijven elkaar schrijven en steunen.

En hoe slecht het ook soms met Vincent gaat, hij blijft schilderen en tekenen. In totaal maakt Van Gogh bijna 900 schilderijen en meer dan 1.100 werken op papier. Maar tijdens zijn leven krijgt hij weinig erkenning. Pas na zijn dood wordt zijn werk steeds bekender. Dat komt voor een groot deel door Jo van Gogh-Bonger, de vrouw van zijn broer Theo. Zij verkoopt sommige van zijn werken, leent andere schilderijen uit voor tentoonstellingen en publiceert de brieven van Vincent en Theo. Daardoor leren steeds meer mensen Van Goghs en zijn kunst kennen.

Vandaag de dag is Vincent van Gogh wereldberoemd. Tot zijn bekendste werken horen Zonnebloemen, De sterrennacht, De slaapkamer, De aardappeleters en Caféterras bij nacht. Zijn schilderijen zijn veel geld waard. In 2017 werd zijn ‘Laboureur dans un champ’ verkocht voor ruim 81 miljoen dollar. Van Gogh is zo beroemd omdat zijn werk krachtig, kleurrijk en persoonlijk is. Hij schilderde niet alleen wat hij zag, maar ook wat hij voelde. Juist daardoor raken zijn schilderijen nog steeds veel mensen. Mensen vanuit de hele wereld komen naar zijn kunst kijken. Het Van Gogh Museum in Amsterdam ontving in 2024 meer dan 1,8 miljoen bezoekers.

Wil je Van Gogh beter begrijpen? Dan kun je zijn werk zelf bekijken. In het Van Gogh Museum in Amsterdam zie je hoe zijn stijl in de loop der tijd veranderde: van donkere schilderijen tot felle werken vol kleur en gevoel.

Ook het Kröller-Müller Museum in Otterlo is een goede plek om van Gogh beter te leren kennen en zijn werk te bewonderen.

Een bezoek aan beide musea maakt zijn verhaal compleet. Je ziet niet alleen zijn schilderijen, maar voelt ook beter hoe bijzonder zijn leven en kunst waren.