Bron: Canva
Artikel

Waarom wonen veel stellen in Nederland samen voordat ze trouwen?

Laatst gewijzigd: 22-6-2026, 15:37

Als je nieuw bent in Nederland, kan het opvallen dat veel stellen samenwonen zonder dat ze getrouwd zijn. Soms trouwen zij later, soms niet. Dat was vroeger anders. Hoe dat komt, lees je in dit artikel.

Hoe was het vroeger?

In de jaren 50 en in het begin van de jaren 60 vonden veel mensen in Nederland het normaal dat een stel eerst trouwde en pas daarna ging samenwonen. Samenwonen zonder huwelijk kwam wel voor, maar niet vaak. Veel mensen vonden dat niet netjes of niet verstandig. Voor veel mensen hoorde samenwonen pas bij het huwelijk.

In vroegere eeuwen was dat niet alleen een gewone regel in de samenleving. Ook de overheid kon ingrijpen als een man en een vrouw zonder huwelijk samenwoonden. Een stel kon eerst te horen krijgen dat het moest trouwen of uit elkaar moest gaan. Gebeurde dat niet, dan kon een hoge boete volgen. In sommige periodes konden mensen ook voor lange tijd worden weggestuurd.

Aan het begin van de 19e eeuw verdween ongehuwd samenwonen uit

. Dat gebeurde in een tijd waarin de band tussen kerk en staat veranderde. Daarna was samenwonen zonder huwelijk niet meer op dezelfde manier strafbaar. Maar het bleef nog lang iets waar kerk, familie en omgeving negatief naar keken.

Geloof speelde daarbij een grote rol. Dat gold voor grote groepen mensen van

en
kerken. Veel families vonden dat samenwonen pas bij het huwelijk hoorde.

Ook een huwelijk tussen een katholiek en een protestant kon moeilijk zijn. Dan konden er vragen komen zoals: naar welke kerk ga je, hoe bid je samen en hoe voed je je kinderen op? Daarom konden families en kerken zo’n huwelijk lastig vinden. Het bekende

“Twee geloven op 1 kussen, daar slaapt de duivel tussen” laat zien hoe sterk die gedachte vroeger was.

Waarom veranderde dat later?

Vanaf de jaren 60 en 70 veranderde de Nederlandse samenleving sterk. Mensen leefden minder binnen vaste katholieke of protestantse groepen. De invloed van de kerk op het dagelijks leven werd kleiner. Dat kwam onder meer door meer

, meer onderwijs, meer vrijheid voor vrouwen en nieuwe media zoals televisie.

Daardoor werden mensen minder afhankelijk van hun eigen groep en gingen zij vaker zelf kiezen hoe zij wilden leven. Ook meer vrouwen gingen studeren en werken. Het huwelijk bleef belangrijk voor veel mensen, maar het werd meer een persoonlijke keuze en minder een vaste sociale plicht. Eerst samenwonen werd stap voor stap normaler.

Volgens cijfers van

zie je die verandering ook duidelijk terug bij verschillende generaties. Van de mannen die in de jaren veertig zijn geboren, had met 30 jaar 7,0 procent zonder huwelijk samengewoond. Bij vrouwen was dat 6,0 procent. Bij de generatie van 1970 tot 1975 lag dat veel hoger: 63,6 procent van de mannen en 68,8 procent van de vrouwen had toen al zonder huwelijk samengewoond. Lees hier meer over op de site van het CBS.

Naast trouwen zijn er andere manieren om het samenleven te registeren

Als je toch officieel het samenleven wilt vastleggen, kun je in Nederland ook kiezen voor een

of een
.

Onderzoek laat zien dat veel ongehuwd samenwonende stellen ook na een paar jaar niet meer trouwen. Dat betekent dat samenwonen in Nederland voor veel mensen niet meer alleen een tussenstap is, maar ook een gewone relatievorm.


Heeft deze informatie je geholpen?


De informatie die je op dit platform vindt, is afkomstig van de mensenrechtenorganisatie VluchtelingenWerk Nederland, in samenwerking met haar partners.
In samenwerking met Contentful