ትሕጃ ገንዘብ፡ ስለምንታይ ባዶ ጥርሙዝ ወይ ታኒካ ምስ እትመልስ ገንዘብ ይምለሰልካ?

ኣብ ኔዘርላንድ ብዛዕባ ትሕጃ ገንዘብ እዚ ዝስዕብ ይምልከት፡  

• ንኣሽቱ ፕላስቲክ ጥርሙዝ (ትሕቲ 1 ሊትሮ)፡ €0.15  

• ዓበይቲ ፕላስቲክ ጥርሙዝ (1 ሊትሮ ወይ ልዕሊኡ)፡ € 0.25  

• ታኒካ ኣልኮላዊ መስተ፡ €0.15  

• ብርጭቆ ጥርሙዝ ቢራ (30 ሴንቲሊተር ቱቦ ጥርሙዝ): 0.10   

• ቀለበት መዕጸዊ ዘለዎ ጥርሙዝ (45 ሴንቲሊተር)፡ 0.20 

• ምሉእ ካሴታ ቢራ (ካሴታ + 24 ጥርሙዝ)፡ 3.90 

• ባዶ ካሴታ ቢራ (ብዘይ ጥርሙዝ)፡ 1.50  

ትሕጃ ገንዘብ፣ ነቶም ናይ ትሕጃ ገንዘብ ምልክት ዝተገብረሎም ፕላስቲክ ጠራሙስን ታኒካታትን ጥራይ እዩ ዝምልከት። እዚ ከምዚ ይመስል፡

ሰባት ገንዘብ ዝረኽብሉ እንተድኣ ኮይኖም መዐሸጊታት ንኽድርብዩ ዘሎ ዕድል ትሑት እዩ። እቲ ትሕጃ ገንዘብ ምግባር ድማ ካብዚ ሓሳብ እዚ ዝተበገሰ እዩ። ኣብ ሱፐርማርኬት ትሕጃ ገንዘብ ዘለዎ ጥርሙዝ ወይ ታኒካ ትገዝእ ዲኻ? ከምኡ እውን ንስኻ ወይ እቲ ተቐባሊ ገንዘብ ኣብ ካሳ ነቲ ባርኮድ ስካን ትገብርዎ ዲኹም? ስለዚ እቲ ካሳ ብኣውቶማቲክ ነቲ ትሕጃ ገንዘብ ኣብ ልዕሊ እቲ ጠቕላላ ዋጋ ይውስኸሉ። ትሕጃ ገንዘብ ክትከፍለሎም ዘለካ ፍርያት ናይ ትሕጃ ገንዘብ ምልክት ኣለዎም። እቲ ምልክት እቶም ፍርያት ትሕጃ ገንዘብ ዝምልከቶም ምዃኑ ክትዕዘብ የኽእለካ። ብኸምዚ ድማ ተወሳኺ ክትከፍል ከም ዘለካ ትፈልጥ።  

እቲ ጥርሙዝ ወይ ታኒካ ባዶ ምስ ኮነ ክትመልሶ ትኽእል ኢኻ። ስለዚ ሽዕኡ ገንዘብካ ክምለሰልካ ይኽእል።  

ባዶ ጥርሙዝን ታኒካን ኣበይ ክትመልስ ትኽእል?
ጥርሙዝን ታኒካን ኣብ ሱፐርማርኬት፣ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ኣብ መዐደሊ ነዳዲ ወይ ኣብ መደበር ባቡር ክትመልስ ትኽእል ኢኻ። መብዛሕትኡ ግዜ፣ ኣብ ከባቢኻ እዚ ዝከኣለሉ ካልእ ቦታታት ኣሎ። ኣብ እቕመጠሉ ገጠር ወይ ከተማ ትሕጃ ገንዘብ ዘለዎም ባዶ ፍርያት ኣበይ ክትመልስ ከም እትኽእል ኣብዚ መርበብ-ሓበሬታ

እቲ ጥርሙዝ እትመልሰሉ ማሽን ነቲ ጥርሙዝ ወይ ታኒካ ስካን ይገብሮ። ነቲ ባርኮድን ቅርጺ ናይቲ ጥርሙዝ ወይ ታኒካ ይቖጻጸር። ብኸምዚ መንገዲ ድማ ነቲ መዐሸጊ ኣለልዩ እቲ ቅኑዕ መጠን ገንዘብ ይምለሰልካ። ቅብሊት ትቕበል። እቲ ቅብሊት እቲ ትመልሶ ዘለኻ መጠን ገንዘብ እዩ ዘርኢ። ነዚ ቅብሊት ኣብ ካሳ ከተረክቦ ትኽእል ኢኻ። ድሕሪኡ ገንዘብካ ይምለሰልካ።   

ኣብ ቀረባኻ ካሳ የለን ድዩ? ንኣብነት ዘለካ ታኒካ ወይ ጥርሙዝ ኣብ ናይ NS መደበር ባቡር ኣምስተርዳም ሰንትራል፣ ሮተርዳም ሰንትራል፣ ደን ሃኽ ሰንትራል፣ ኡትረኽት ሰንትራል፣ ወይ ኣይንድሆቨን ሰንትራል ስለ ዝመለስካ? ስለዚ ነቲ ዝረኸብካዮ ቅብሊት ስካን ብምግባር እቲ ገንዘብ ብመንገዲ ናይ ቲኪ ኣፕ [tikkie] ናብ ናይ ባንክ ሕሳብካ ከተእትዎ ትኽእል ኢኻ። ነዚ ድማ ኣብ ተሌፎንካ ናይ ቲኪ ኣፕ ክህልወካ ኣለዎ። ነቲ ቅብሊት ብካሜራ ናይ ተሌፎንካ ስካን ምስ ገበርካዮ፣ እቲ ናይ ቲኪ ኣፕ ብኣውቶማቲክ ክኽፈት እዩ።  

ትካላት ካብቲ ዝተመልሰ መዐሸጊ ሓደስቲ ጠራሙዝን ታኒካታትን ይሰርሓ። ንገሊኦም ጠራሙዝ ድማ ብተደጋጋሚ ከም ብሓድሽ ይጥቀምሎም።   

ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ስርዓተ ትሕጃ ገንዘብ ጎሓፍ ንምጉዳል እዩ። ሱፐርማርኬታት ከምኡ እውን

መንግስቲ ኔዘርላንድ ነቲ ስርዓት ትሕጃ ገንዘብ ዝመሃዞ ብቐንዱ ሒደት ጎሓፍ ንኽህሉ ምእንቲ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰባት ኣብ ፕላስቲክ ጠራሙዝ ዝተዓሸጉ ናይ ሕጽቦ ባእታታት፣ ሻምፖ ወይ ናይ መጽረዪ ፍርያት ኣብ ገዛ ይጥቀሙ። ስለዚ እዚኦም ኣብ ጎደናታት ከም ጎሓፍ ናይ ምርካብ ተኽእሎኦም ትሑት እዩ። ስለዚ ድማ እዩ ኣብ ልዕሊኦም ዝኾነ ይኹን ትሕጃ ገንዘብ ኣድላዪ ዘይኮነ።

ናይ ዝስተዩ ነገራት መዐሸጊታት ብዝምልከት እውን ፍሉይነት ኣሎ። ከምኡ እውን ገሊኦም ጠራሙዝ ጸባ ወይ ርጒኦ፣ ጽማቝ ፍረታት፣ ወይ ሲሩፕ ኣብ መጀመርታ ትሕጃ ገንዘብ ኣይነበሮምን፣ ሕጂ ግን ኣለዎም። ከም ውጽኢቱ ድማ ሓደ ሓደ ግዜ ንጹር ኣይኮነን። ሓደ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ትሕጃ ገንዘብ ዘለዎ ክኸውን እንከሎ፣ ካልእ ድማ የብሉን። መንግስቲ ኣብ ዝቕጽል እዋን ነዚ ብኸመይ ብንጹር ከምዝገብሮ ክርእዮ እዩ። ይኹን እምበር፣ ንሓደ ጥርሙዝ ወይ ንታኒካ ትሕጃ ገንዘብ ዝምልከቶ ምዃኑን ዘይምዃኑን በቲ ናይ ትሕጃ ገንዘብ ምልክት ክትፈልጥ ትኽእል ኢኻ።

ስለምንታይ እዩ ናይ ወይኒ ጥርሙዝ ትሕጃ ገንዘብ ዘይብሉ?

መብዛሕትኡ ግዜ ሰባት ወይኒ እውን ኣብ ገዛ እዮም ዝሰትዩ። ስለዚ ድማ ብዙሕ ኣብ ጽርግያ ዝድርበይ ናይ ወይኒ ጥርሙዝ የለን። ብተወሳኺ ሰባት መብዛሕትኡ ግዜ ዝተጠቕምሉ ናይ ወይኒ ጥርሙዝ ባዕላቶም ናብ ናይ ጥርሙዝ ኮንተይነር ይድርብይዎ እዮም። ስለዚ ኣብቶም ናብ ኮንተይነር ክድርበዩ ዝኽእሉ ጠራሙዝ ትሕጃ ገንዘብ ምግባር ኣድላዪ ኣይኮነን። መንግስቲ ነቲ ናይ ጥርሙዝ ኮንተይነር እውን፣ ጥርሙዝ ዳግማይ ንምጥቃም ከም ጽቡቕ መንገዲ ይርእዮ።

ብዙሓት ሰባት እቲ ማሽን ሓደ ሓደ ግዜ ንዝተጨፍለቐ ታኒካ ከም ዝነጽጎ የስተብህሉ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት እቲ ማሽን ብሓቂ ዝምለስ ትሕጃ ዘለዎ መዐሸጊ ምዃኑን ዘይምዃኑን ከረጋግጽ ክኽእል ስለዘድልዮ እዩ። ስለዚ እቲ ማሽን ነቲ ባርኮድ ከንብቦን ነቲ ቅርጺ ክምርምሮን ክኽእል ኣለዎ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ታኒካ እንተድኣ ተሰቢሩ ወይ ተጨፍሊቚ ከምኡ ንምግባር ኣይከኣልን እዩ።

ብሓፈሻ እቲ ስርዓተ ትሕጃ ገንዘብ ኣብ ኔዘርላንድ ጽቡቕ ይሰርሕ እዩ። ሰባት ስርዓተ ትሕጃ ገንዘብ ካብ ዝጀመረሉ ግዜ ኣትሒዞም ጠራሙዝን ታኒካታትን ይመልሱ ኣለዉ። ብማእከላይ ገምጋም ሰባት ካብ ኩሎም ጠራሙዝ 71 ሚእታዊት ናብ ድኳን ይመልሱ። ከምኡ እውን 75 ሚእታዊት ካብ ታኒካታት። እዚ ካብ 2023 ጀሚሩ ድሮ ብቢልዮናት ዝቑጸሩ ጠራሙዝን ታኒካታትን ይበጽሕ።

ነፍስወከፍ ሰብ ኣይኮነን ግን ጠራሙዝን ታኒካታትን ዝመልስ። ሰባት ክሳብ ሕጂ ብዙሕ ጠራሙዝን ታኒካታትን ኣብ ጎሓፍ ይድርብዩ። ወይ ኣብ ጽርግያ። ኣብ ገሊኡ ቦታታት ጠራሙዝን ታኒካታትን ክትመልሰሉ እትኽእል ቦታታት እውን ኣዝዩ ውሑድ እዩ ዘሎ። ሓደ ሓደ ግዜ ድማ እቶም ማሽናት እውን ብግቡእ ኣይሰርሑን እዮም። መንግስቲ ኔዘርላንድ ሰባት ካብ ጠራሙዝን ታኒካታትን 90 ሚእታዊት ክመልሱ ይደሊ። ስለዚ ድማ ዝያዳ ናይ ምምላስ ነቚጣታትን ንጹር ሕግታትን ይተኣታቶ ኣሎ። ሰባት ኣየኖት ጠራሙዝን ታኒካታትን ክመልሱ ከም ዝኽእሉ ምእንቲ ክፈልጡ እውን።

ናይ ጠራሙዝን ታኒካታትን ትሕጃ ገንዘብ ንኻልኦት ሰባት ክትህቦም እውን ትኽእል

ገንዘብ ስለ እትረኽበሉ፣ ብዙሓት ሰባት ባዕላቶም ባዶ ጠራሙዝን ታኒካታትን ክደልዩ እውን ይኸዱ እዮም። ብፍላይ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ነቲ ትሕጃ ገንዘብ ብሓቂ ክጥቀሙሉ ዝኽእሉ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ፣ ምኽንያቱ ሒደት ገንዘብ ስለዘለዎም ወይ ገዛ ስለዘይብሎም። ስለዚ ብዙሓት ነበርቲ ንዘለዎም ባዶ ጠራሙዝ ወይ ታኒካታት ኣብ ልዕሊ ወይ ኣብ ጥቓ እንዳ ጎሓፍ የቐምጥዎ፣ እዚ ድማ ምእንቲ ካልኦት ሰባት ወሲዶም ክመልስዎን፣ በዚ ድማ ዝብላዕ ወይ ዝሰትይዎ ነገር ክገዝኡን እዩ።

እቲ ስርዓተ ትሕጃ ገንዘብ ጉድለት እውን ኣለዎ። ሰባት ጠራሙዝን ታኒካታትን ክደልዩ ስለ ዝኸዱ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ጎሓፍ ከረጺታትን ገንኢታትን ይቐድዱ ወይ ይኸፍቱ። እዚ ባዶ ጠራሙዝን ታኒካታትን ኣብ ውሽጡ ክህሉ ይኽእል እዩ ኢሎም ስለዝሓስቡ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ብሓቂ ከምኡ እዩ። ነቲ ናይ ጎሓፍ ከረጺታት ስለ ዝቐደድዎ ግን፣ ብዙሕ ጎሓፍ መሊሱ ኣብ ጽርግያ ይወድቕ፣ ከምኡ እውን ብድሕሪኡ ብንፋስ ይዝርጋሕ። እዚ ድማ ናይቲ ስርዓተ ትሕጃ ገንዘብ ዕላማ ኣብ ጽርግያ ዝርከብ መጠን ጎሓፍ ንምንካይ ዝጻረር እዩ።

ስለዚ ብዙሓት ምምሕዳራት ከተማታት ነዚ ጸገም ክፈትሑ ዝኽእሉ ሓደስቲ ናይ ጎሓፍ ኮንተይነራት ንምግባር ይጥምታ ኣለዋ። ንኣብነት ንባዶ ጠራሙዝን ታኒካታትን ዝኸውን ተወሳኺ ከፋት ስለዘለዎም።