Willem van Oranje፡ ኣቦ ወላዲ ሃገር

Willem van Oranje ብ24 ሚያዝያ 1533 ኣብ ዲለንበርግ ካስትል ኣብ ዝርከብ ሕጂ ኣካል ጀርመን ዝኾነ ከባቢ ተወልደ። ትኽክለኛ ስሙ ዊልሄም እዩ ነይሩ። ብቋንቋ ኔዘርላንድ ዊልያም ኢልና ንጽውዖ። ካብ ክቡር ስድራቤት ዝመጸ እዩ።

ብ1544 ዊልያም ኣብ ደቡባዊ ፈረንሳ ዝርከብ ርእሰ ምምሕዳር ኣራንሺ ወረሰ። ካብታ ህሞት እቲኣ ጀሚሩ ንነብሱ ልኡል ኣራንሺ ክብል መሰል ረኸበ።

ኣቦ ዊልያም ዝነበረ ሃጸይ ቻርለስ ሓምሻይ ገዛኢ ኔዘርላንድ እዩ ነይሩ። ዊልያም ካቶሊካዊ ኣተዓባብያ ክረክብ ደለየ። ስለዚ ዊልያም ካብ ወዲ 12 ዓመት ዕድሚኡ ኣትሒዙ ኣብቲ ኣብ ብራስለስ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ክነብርን ክመሃርን ከደ። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ብራስለስ ኣብ ሓደ ዓቢ ግዝኣት ኣገዳሲት ከተማ እያ ነይራ።

ኣብ ቤት ፍርዲ፡ ዊልያም ብዛዕባ ፖለቲካን ምምሕዳርን ብዙሕ ተማሂሩ። ዓቢ መርበብ እውን ሃኒጹ። ጸኒሑ ዊልያም ኣብ ሆላንድ ኣገዳሲ ውርዙይ ሰብ ኰነ። ናይ ሓያሎ ዞባታት እውን ስታድሆልደር ኮይኑ። ዞባ ሓደ ዓይነት ዞባ ወይ ኣውራጃ እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ስታድሆልደር ንጉስ ወኪሉ ንሓደ ከባቢ ዘመሓድር ልዑል ደረጃ ዘለዎ ኣመሓዳሪ እዩ ነይሩ።

ኣብ መበል 16 ክፍለ ዘመን ኔዘርላንድ ኣብ ግዝኣት ንጉስ ስጳኛ ፊሊፕ ዳግማዊ እያ ነይራ። ፊልጶስ ዝያዳ ሓይልን ምቁጽጻርን ደለየ። ኩሉ ሰብ ካቶሊክ ኮይኑ ክቕጽል እውን ይደሊ ነበረ። ፕሮቴስታንት ብኸቢድ መስጐጕቲ ይወርዶም ነበረ። ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ ሆላንድ ብዙሕ ቁጥዐን ናዕብን ተላዒሉ።

Willem van Oranjeካብ 1555 ጀሚሩ ልዑል ጽፍሕታት እናወሰኸ ይኸይድ ነበረ።ንኣብነት ናይ ኔዘርላንድ፡ ዚላንድን ኡትረክትን ስታድቶልደር ኰነ። ኣብ መጀመርታ ምስ ፊልጶስ ዳግማዊ ይሰርሕ ነይሩ፡ እዚ ዝምድና እዚ ግን ምስ ግዜ እናተበላሸወ ከደ። ዊልያም ፊሊፕ ኣዝዩ ጽኑዕ ምዃኑን ጥንታዊ መሰላትን ናጽነትን እተን ኣውራጃታት ኣብ ሓደጋ ከም ዝወድቕን ተሰምዖ። ከም ሳዕቤኑ ድማ ዊልያም ቁልፊ ኣፈኛ ናይቶም ኣንጻር ፖሊሲ ስጳኛ ዝቃወሙ መኳንንቲ ኰነ።

ነቲ ኣንጻር ስጳኛ ዝተገብረ ቃልሲ ሰውራ ኔዘርላንድ ወይ ኲናት ሰማንያ ዓመት ኢልና ንጽውዖ። Willem van Oranje 1 ካብቶም ኣገደስቲ መራሕቲ ኮነ። ኣብ መጀመርታ ነቲ ጸገማት ብዘይ ኲናት ክፈትሖ ፈቲኑ፣ እንተኾነ ግን ወጥሪታት እናወሰኸ ከደ።

ቪለም ካብ ውግእ ንላዕሊ ምትሕብባር ይመርጽ ነበረ። ንካቶሊካውያንን ፕሮቴስታንትን ቦታ ክህብ ድማ ፈቲኑ።

እተን ኣውራጃታት ብሓባር ኣንጻር ስጳኛ ክቃለሳ እውን ይደሊ ነይሩ። ስለዚ፡ ኣገዳሲ ስምምዓት ኣብ ምግባር ሓጊዙ እዩ። እዚ ምትሕብባር እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ከም ኣገዳሲ ስጉምቲ ናብ ምቛም ኔዘርላንድ ይረአ።

Willem van Oranjeሳጓ ‘ዊልያም ዘ ሳይለንት’ እዩ ነይሩ። እዚ ማለት ግን ወትሩ ስቕ ይብል ነይሩ ማለት ኣይኰነን። እቲ ሳጓ ነቲ ኣጸጋሚ ኩነታት ዝሕዞ ኣገባብ የመልክት። ዊልያም ኩሉ ግዜ ብሓቂ ዝሓሰቦ ብኡንብኡ ኣይዛረብን እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ መደባቱ ብፍላይ ካብ ገዛእቲ ስጳኛ ምስጢር ይሕዞ ነበረ። እዚ ድማ ብውሕሉል ኣገባብ ክዘራረብን ፖለቲካ ብጥንቃቐ ከካይድን ኣኽኢልዎ።

Willem van Oranje ንከተማ ላይደን እውን ኣገዳሲ እዩ። ብ1575 ዩኒቨርሲቲ ላይደን ተመስረተ። ብመሰረት እቶም ዛንታታት፡ ምምስራት እቲ ዩኒቨርሲቲ፡ ላይደን ኣብ እዋን ጎበጣ እታ ከተማ ኣንጻር ስጳኛውያን ብትብዓት ንዝገበሮ ተቓውሞ ዓስቢ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ምምስራት እቲ ዊልያም ብዓል ኦሬንጅ ዓቢ ተራ ተጻዊቱ እዩ።

ብ1580 ንጉስ ፊሊፕ ዳግማዊ ንWillem van Oranje “እገዳ” ኢሉ ኣወጀ። እዚ ማለት ዊልያም ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነ ሰብ ኰነ: ዝኾነ ሰብ ከጥቅዖ ይፍቀደሉ ነበረ። ፊሊፕ ንዊልያም ንዝቐትሎ ሰብ ከይተረፈ ገንዘብ ቃል ኣትዩሉ።

ብ10 ሓምለ 1584 Willem van Oranje ኣብ ደልፍት ተቐትለ። ድሕሪ ሞቱ እቲ ቃልሲ ቀጺሉ። ድሕሪ ሒደት ዓመታት እተን ዓመጽቲ ኣውራጃታት ናብ ናጻ ሪፓብሊክ ዓብየን።

ስለዚ ሕጂ Willem van Oranje ከም ሓደ ካብቶም መስረትቲ ኔዘርላንድ ይቑጸር ኣሎ።

Willem van Oranje ኣብ ኔዘርላንድ ዓቢ ጽልዋ ነይርዎ። 1 ካብ ኣበሃህላታቱ፡ ‘Je maintiendrai'ዝብል ነበረ። እዚ ድማ ብቋንቋ ፈረንሳ ኮይኑ ትርጉሙ ድማ፡ ‘ክጸንዕ እየ’ ወይ ‘ከትክል እየ’ ማለት እዩ። እዚ ጭርሖ እዚ ድማ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኣርማ ንግስነት ኔዘርላንድ ኣሎ።

ሃገራዊ መዝሙር ኔዘርላንድ ዊልሄልሙስ እውን ብዛዕባWillem van Oranje እዩ። ካብ 1932 ጀሚሩ ዊልሄልሙስ ወግዓዊ ሃገራዊ መዝሙር ኔዘርላንድ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ፕሌይንን ኖርደይንደን ናይ ዊልያም ኦሬንጅ ሓወልቲ እውን ኣሎ።

እቲ ሕብሪ ኣራንሺ እውን ካብኡ እዩ ዝመጽእ። ዊልያም ልኡል ኣራንሺ ዝብል መዓርግ ሒዙ ነይሩ። ስለዚ ድማ እየን ጋንታታት ስፖርት ኔዘርላንድ መብዛሕትኡ ግዜ ብፍላይ ኣብ ኣህጉራዊ ጸወታታት ኣራንሺ ዝሕብሩ ክዳን ዝኽደና።

William of Orange ኣገዳሲ ዝኾነሉ ምኽንያት ኣብ ብዙሕ ቦታታት ኔዘርላንድ ስሙ ስለ እትርእዮ እዩ: ኣብ መጽሓፍቲ ታሪኽ: ቤተ መዘክር: ኣስማት ጎደናታት: ከምኡ እውን ኣብ ቤት ትምህርቲ። ናዕቢ ኔዘርላንድ ኣንጻር ስጳኛን ምቛም ኔዘርላንድን ክትርዳእ እንተደሊኻ William of Orange ክትፈልጦ ዘለካ ኣገዳሲ ሰብ እዩ።